Giữ mỗi liên hệ với cử tri: Ghi chép dọc đất nước

22/11/2011

Trong một chuyến khảo sát dọc đất nước, chúng tôi đã ghi chép được, dù một cách lộn xộn, những suy nghĩ, kinh nghiệm của các đại biểu ở các địa phương về hoạt động này. Nay giở lại sổ, xin được sắp xếp, mạn phép các đại biểu kể lại những điều trông thấy và nghe lỏm được. Xin được bắt đầu với việc tiếp dân tại trụ sở của cơ quan dân cử, từ ngoài cổng vào đến trong phòng.

Bắt đầu từ phòng tiếp dân

Ở mỗi địa phương, các Phòng trong Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND đều có những công việc liên quan đến mảng hoạt động giữ mối liên hệ với cử tri của đại biểu, dù đó là Phòng Dân nguyện, Phòng Công tác ĐBQH, Phòng Công tác HĐND, hay Phòng Hành chính. Có nơi trụ sở cơ quan dân cử chung với trụ sở UBND, nơi khác ở riêng, có nơi còn phải thuê trụ sở. Ở địa phương còn phải thuê trụ sở và một số nơi khác không có bốt công an ở cổng, người dân ra vào dễ dàng. Còn ở những địa phương khác mà chúng tôi đến đều có công an, mỗi lần ra vào đều cần trình bày, có nơi được vào ngay, có nơi mất không ít công sức giải thích dài dòng mới được các anh công an “ngại ngùng” mở cổng. Thậm chí ở một địa phương, đoàn khảo sát của chúng tôi phải giải thích một hồi lâu vẫn không lay chuyển được ý chí sắt đá của anh công an trẻ tuổi, chỉ đến khi có người của Văn phòng xuống tận nơi đón vào mới được. Qua cửa ải, tôi thầm nghĩ, mình đã khó thế, người dân bình thường mà muốn vào gặp đại biểu thì còn khó đến đâu. Thế mới biết, không gian thân thiện của cơ quan dân cử có lẽ bắt đầu từ cái cổng.

Dù điều kiện khác nhau, các địa phương đều giành một khoảng không gian để tiếp cử tri và tiếp công dân, dù chỉ là cái bàn, vài cái ghế, hay khang trang hơn là một phòng riêng rộng rãi, có điều hòa để hạ nhiệt trời và hạ nhiệt người, nước uống giải cơn khát bức xúc…Nhưng thái độ và năng lực của người tiếp dân mới có tác dụng giải nhiệt tốt nhất. Như các đại biểu ở một tỉnh kể lại, đến giờ nghỉ trưa mà nhiều người khiếu nại vẫn chưa chịu về, đại biểu đồng thời là lãnh đạo tỉnh đã cho người mua bánh mì kẹp thịt, nước lọc cho bà con. Đến chiều, thái độ của người dân đã dịu đi nhiều.

Tại một tỉnh cùng đồng bằng Nam Bộ, đầu giờ buổi sáng, đang hỏi chuyện ngoài lề đại biểu và cán bộ Văn phòng trước khi vào làm việc, ngoài cổng đã có một người phụ nữ rụt rè bước vào (cổng mở rộng, không có công an). Như mọi người phụ nữ trong những trường hợp tương tự, dáng điệu chị khắc khổ, e dè, mặc dù sau đó ít phút chúng tôi biết được chị đến đây đã rất nhiều lần. Có lẽ do đến nhiều lần quá nên chị ngại, nhưng không còn biết đến với ai, chị phải đến đây. Mặt khác, có lẽ trong suy nghĩ của chị, đây vẫn là chốn công quyền, chị chỉ là người dân bé mọn, dù tiếp chị là đại biểu nhân dân.

Qua những lời không đầu không đuôi của chị, chúng tôi lõm bõm hiểu được, chị nghĩ mình bị xử thiệt trong một vụ tranh chấp đất đai. Lại là đất đai! Nghe người phụ nữ, tôi nhớ trước khi đi công tác, trước cổng cơ quan mình người dân từ Hà Tây cũng đã ăn chực nằm chờ đến nửa tháng vì chuyện đất đai. Còn trước đó, ở văn phòng phía Nam, cũng phải ra vào cổng sau, vì cổng chính bà con đang ở đó. Hầu như ở đâu con số người khiếu nại, khiếu kiện về đất đai cũng chiếm tỷ lệ lớn. Thế nhưng, cũng có ngoại lệ: ở một địa phương, đại biểu cho biết, ít khiếu nại, khiếu kiện vượt cấp vì địa bàn rộng, người dân nghèo quá không đủ tiền lên tỉnh, lên trung ương, và do ít khu công nghiệp nên tranh chấp đất đai cũng hầu như không xảy ra. Nghe xong, thực sự tôi không biết mình nên vui hay nên vui ít hơn.

Người đại biểu vẫn nhẫn nại ngồi lắng nghe người phụ nữ trình bày, mặc dù anh đã thuộc lòng câu chuyện của chị. Mặc dù đã giải thích bao lần, lần này anh vẫn phải ái ngại giải thích lại những gì mình đã nói. Nhìn người phụ nữ liêu xiêu ra về, anh quay sang không nói gì với chúng tôi, nhưng ánh mắt khổ sở và biết lỗi. Chúng tôi cũng không hỏi gì thêm. Bởi vì trước đó, ở một tỉnh khác, các đại biểu đã nói, dân nhiều khi “ngán” vì đơn thư của họ cứ được “kính chuyển” lòng vòng mà đại biểu ít giúp được gì, chỉ là “anh bưu tá” chuyển thư.

Trộm nghĩ, người đại biểu đó biết lỗi của mình, nhưng dù anh có cố gắng làm được điều gì đó như một số đại biểu khác, với cơ chế và cách làm hiện nay, các đại biểu riêng lẻ ấy khó có thể thay đổi tình hình chung. Quốc hội và HĐND còn gặp quá nhiều khó khăn trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, vì hoạt động theo nguyên tắc tập thể, biểu quyết theo đa số và phải giải quyết những việc vĩ mô nên không có thời gian cho việc cụ thể chuyên sâu, mà không đi sâu từng vụ việc thì không giám sát được. Để đỡ gánh nặng cho ĐBQH và đại biểu HĐND trong việc tiếp nhận, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, cần nghiên cứu hai mô hình dân nguyện Ủy ban Dân nguyện như của Đức hoặc Thanh tra Quốc hội của Thụy Điển, Đan Mạch để áp dụng một cách thích hợp vào bối cảnh Việt Nam.

Phần II: Gập ghềnh từ điểm xuất phát

Nguyễn Đức Lam

 

Các tin đã đưa ngày:
Thăm dò ý kiến
Bạn có cho rằng xăng là nguyên nhân gây ra cháy xe không?





Hoạt động của Quốc hội - mang đầy hơi thở của cuộc sống