KInh tế Thế giới tháng 3 năm 2012: Xuất hiện tín hiệu khả quan song vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro

04/06/2012

In March of 2012, some bright spots appeared in the global economy with clearer recovery in US and Japan economies. Nevertheless, slower growth in several emerging economies including China, high public debts and rising oil prices all over the world still remain big challenges of global economy.

Vietnam is one of attractive destinations of foreign investors. Therefore, if big economies such as US, Europe, Japan… recover, investment opportunities will be expanded for Vietnam. To take this opportunity, Vietnam should improve business environment and stabilize macro economy in order to attract more FDI inflows. Vietnam government should issue legal documents regulating enterprise purchasing, merging and acquisition in order to prevent negative impacts of enterprise acquisition on stock market. In the long run, Vietnamese entrepreneurs should be more active in innovating and improving products and technologies towards consuming less material and fuels in production.

Tháng 3/2012, kinh tế thế giới đã bắt đầu xuất hiện một số điểm sáng với đà phục hồi ngày càng rõ nét của nền kinh tế Mỹ và Nhật Bản và những tín hiệu khả quan trong công cuộc giải quyết cuộc khủng hoảng nợ tại châu Âu. Tuy nhiên, đà tăng trưởng chậm lại của một số nền kinh tế đang nổi, đặc biệt là Trung Quốc, những rủi ro nợ công cùng tình trạng giá dầu thế giới lên cao do căng thẳng giữa phương Tây và Iran về chương trình hạt nhân vẫn sẽ là những thách thức không nhỏ của triển vọng kinh tế toàn cầu.

1. Những diễn biến mới của kinh  tế thế giới tháng 03/2012

Kinh tế Mỹ với những tín hiệu sáng sủa

Tháng 3/2012 tiếp tục ghi nhận những tín hiệu sáng sủa từ nền kinh tế Mỹ với sự hồi phục mạnh mẽ trên thị trường lao động. Theo số liệu công bố ngày 15/3 của Bộ Lao động Mỹ thì số đơn xin trợ cấp thất nghiệp đã giảm 14.000 đơn, xuống còn 351.000 đơn trong tuần kết thúc ngày 10/3, thấp nhất kể từ tháng 3/2008, trong khi con số dự báo của các nhà kinh tế là 357.000 đơn. Bên cạnh đó, khối lượng việc làm mới tạo ra trong tháng 3 tiếp tục tăng, với  khoảng 227.000 việc làm mới, cao hơn mức 210.000 việc làm như dự kiến của các chuyên gia[1].

Khối lượng việc làm mới tiếp tục tăng đã góp phần giữ tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 2 ở mức 8,3% như tháng 1/2012[2]. Đây là tháng thứ ba liên tiếp thị trường lao động Mỹ giữ được nhịp độ cải thiện và nó cũng là dấu hiệu cho thấy đà phục hồi của nền kinh tế lớn nhất thế giới đang tiếp tục mở rộng và giữ được sự ổn định.

Bên cạnh đó, chi tiêu dùng và doanh số bán hàng của Mỹ cũng tăng mạnh. Ngày 13/3, Bộ Thương mại Mỹ đã công bố tổng mức bán lẻ của nước này trong tháng 2/2012 đã tăng 1,1%, sau khi tăng 0,6% trong tháng trước. Chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 2/2012 đã tăng 0,4% so với tháng 1/2012 là 0,1%.

Tuy nhiên, triển vọng khả quan về thị trường lao động khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ít chịu sức ép phải đưa ra chính sách kích thích tiền tệ mới. Ngân hàng Trung ương Mỹ cho biết sẽ vẫn giữ mức lãi suất hiện tại (đang ở mức thấp kỷ lục) cho tới năm 2014. Thâm hụt vãng lai của Mỹ tăng mạnh do nhập khẩu tăng nhanh khi sức mua nội địa được cải thiện. Mỹ cũng tiếp tục phải đối mặt với tình trạng thâm hụt ngân sách, đặc biệt là sau khi dự luật mới về gia hạn thuế thu nhập thấp được Quốc hội Mỹ thông qua ngày 17/2/2012[3], cụ thể là thâm hụt ngân sách của Mỹ trong năm tài khóa 2012 dự kiến sẽ ở mức 1.171 tỷ USD (tăng thêm khoảng 92 tỷ USD).

Kinh tế tại khu vực châu Âu đã có sự cải thiện

Số liệu từ Văn phòng thống kê của Liên minh châu Âu (Eurostat) ngày 14/3/2012 cho thấy, sản lượng công nghiệp tháng 1/2012 của khu vực châu Âu đã phục hồi trở lại với mức 0,2% so với tháng 12/2011. Tình hình sản xuất ở Đức phục hồi tốt hơn với sản lượng tháng 1/2012 tăng 1,5% so với tháng 12/2011 - dẫn đầu khu vực. Công cuộc giải quyết vấn đề nợ công tại khu vực đã đạt được những bước tiến rõ hơn khi Chính phủ các nước Eurozone[4] thông qua gói cứu trợ thứ hai dành cho Hy Lạp và cho giải ngân khoản tài chính trị giá 39,4 tỷ euro (51,44 tỷ USD) được ký từ tuần trước đó. Bên cạnh đó, ngày 15/3, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã thông qua khoản cho vay mới trị giá 28 tỷ euro (36,7 tỷ USD) dành cho Hy Lạp đồng thời dự báo kinh tế Hy Lạp sẽ tăng trưởng -4,8% trong năm 2012, 0% trong năm 2013 và sẽ thoát khỏi suy thoái vào năm 2014 với mức tăng trưởng 2,4%.

Những tín hiệu khả quan này là động lực khiến thị trường chứng khoán châu Âu duy trì được mức điểm cao nhất trong vòng 8 tháng qua khi chỉ số Stoxx Europe 600 tăng 2,3% trong tuần từ 12-16/3. Tuy nhiên, khu vực này vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro lớn: tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao (10,7% trong tháng 2/2012); chi phí năng lượng cũng đã tăng 9,5% trong tháng 2/2012 so với cùng kỳ năm ngoái, kết thúc xu hướng giảm liên tiếp của tỷ lệ lạm phát tại châu Âu thời gian gần đây và đẩy chỉ số giá tiêu dùng trung bình của 27 nước trong khu vực châu Âu tăng 3,0% trong tháng 2 so với cùng kỳ năm 2011. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vẫn giữ lãi suất ở mức 1% trong tháng này với nhận định lãi suất thấp là yếu tố quan trọng để kích thích tăng trưởng và lạm phát phải được kiềm chế. Trong khi đó, việc giải quyết nợ công của khu vực vẫn đòi hỏi nhiều nỗ lực lớn. Ngày 27/2, Hãng xếp hạng tín nhiệm Standard & Poor’s (S&P) đã hạ triển vọng của Quỹ Bình ổn Tài chính châu Âu (EFSF) xuống mức “tiêu cực” sau khi  liên tiếp hạ mức xếp hạng tín nhiệm của một loạt các nền kinh tế châu Âu như: Pháp, Italia, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Như vậy, EFSF có thể sẽ sớm chính thức bị hạ bậc tín nhiệm. Ngoài ra, một số nền kinh tế trong khu vực vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn về tình hình tài khóa. Đối với nền kinh tế Hy Lạp, bất chấp việc đạt được gói cứu trợ từ Eurozone, IMF và thỏa thuận hoán đổi nợ trái phiếu với các chủ nợ tư nhân thì nền kinh tế Hy Lạp vẫn sẽ phải đối mặt với một giai đoạn khó khăn trước mắt để nền kinh tế tăng trưởng trở lại. Ngày 28/02, sau khi Chính phủ nước này thỏa thuận về chương trình tái cơ cấu nợ quốc gia lớn nhất trong lịch sử, S&P đã hạ xếp hạng tín dụng của Hy Lạp từ mức CC xuống mức D,2 – bậc trên mức vỡ nợ.

Gần đây, những tín hiệu bi quan về nền kinh tế Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã khiến nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng 2 nền kinh tế này sẽ trở thành “Hy Lạp tiếp theo” ở châu Âu. Thâm hụt ngân sách của Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đều đã ở mức gần 9% GDP. Đối với Bồ Đào Nha, tình hình còn trở nên đáng lo ngại hơn khi lãi suất trái phiếu của quốc gia này đã tăng lên mức mà nhà nhiều chuyên gia kinh tế cho là không bền vững (lãi suất trái phiếu 5 năm của Bồ Đào Nha hiện là 6,43% và đặc biệt là loại 10 năm là 7,26%, cao hơn chi phí tài trợ mà EU và IMF đề xuất với Bồ Đào Nha).

Trong khi đó, tình hình tài khóa tại Anh cũng đang gây ra bất ổn chính trị và gia tăng lo ngại về nền kinh tế này với  mức thâm hụt ngân sách cao thứ 3 trong nhóm G7, chỉ sau Nhật Bản và Mỹ. Chính phủ Anh đang thực thi một chương trình thắt chặt chi tiêu lớn nhất trong lịch sử và dự kiến sẽ cắt giảm tới 700.000 việc làm tại khu vực hành chính công nhằm cố gắng thoát khỏi tình trạng thâm hụt ngân sách 9% GDP vào năm 2017[5].

Sau một năm nỗ lực phục hồi kinh tế sau thảm họa động đất sóng thần, kinh tế Nhật Bản đang dần xuất hiện những dấu hiệu hồi phục khả quan. Theo số liệu của Bộ Thương mại Nhật Bản thì sản xuất công nghiệp của Nhật Bản trong tháng 01/2012 đã tăng 2% so với tháng trước, mức cao nhất kể từ cuối tháng 3/2011 và cao hơn mức dự báo là 1,5%. Đơn đặt hàng máy móc thiết bị đã tăng 3,4% trong tháng 01/2012, vượt dự báo của các nhà kinh tế. Đặc biệt, doanh số bán xe tháng 01/2012 tăng 24% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất trong 22 năm qua. Chỉ số giá tiêu dùng tiếp tục giảm nhẹ ở mức 0,3% trong tháng 02/2012, đánh dấu tình trạng giảm phát trong 24 tháng liên tiếp tại nước này. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tuyên bố tiếp tục bơm tiền nhằm chống giảm phát và đặt mục tiêu lạm phát năm 2012 ở mức 1% đã khiến đồng Yên Nhật Bản giảm giá liên tục kể từ ngày 14/2, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu của Nhật Bản trong tháng tiếp theo.

Triển vọng kinh tế tiếp tục không sáng sủa của kinh tế Trung Quốc trong tháng 3 với tỷ lệ lạm phát tại Trung Quốc giảm tới mức thấp nhất kể từ 20 tháng vừa qua, trong khi các khoản nợ mới, chỉ số đầu ra công nghiệp và chỉ số bán lẻ đều thấp hơn mức dự báo đã đẩy mạnh nhu cầu nới lỏng chính sách tiền tệ tại nước này. Tại phiên họp Quốc hội ngày 5/3, Thủ tướng Oân Gia Bảo đã công bố mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc năm 2012 là 7,5% (trong khi mục tiêu 8% đã được giữ trong suốt 7 năm qua). Điều này báo trước một giai đoạn tăng trưởng chậm lại của nền kinh tế vẫn được coi là động lực tăng trưởng của thế giới.

Một số nền kinh tế đang nổi khác cũng đang đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm lại: Ấn Độ dự báo GDP nước này có thể chỉ tăng 6,9% trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2012. Trong giai đoạn 2010-2011, nền kinh tế nước này tăng trưởng 8,4%.

Ngoài ra, khó khăn cũng đến với một số nước khác tại châu Á như Xingapo (Chính phủ nước này vừa dự báo tăng trưởng năm 2012 có thể chỉ đạt 3,0%) và Thái Lan (vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ trận lụt vào cuối năm 2011).

2. Tác động tới Việt Nam

Những dấu hiệu tươi sáng hơn của triển vọng kinh tế toàn cầu được dự báo sẽ có những tác động tích cực đến tình hình đầu tư và thương mại, đặc biệt là xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian tới.

Về đầu tư, Việt Nam vẫn nằm trong số các nền kinh tế đang nổi hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài nên nếu như các nền kinh tế lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản phục hồi thì nhiều khả năng các cơ hội đầu tư sẽ mở rộng cho Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh một số nền kinh tế đang nổi như:Trung Quốc, Ấn Độ là những đối thủ cạnh tranh của Việt Nam trong khu vực đang phải đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm và sự suy giảm niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài.

Sự giảm sút liên tục và đang ở mức thấp của thị trường chứng khoán trong nước là một yếu tố thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài. Do vậy, Việt Nam cần tranh thủ cơ hội này cải thiện môi trường kinh doanh và ổn định kinh tế vĩ mô nhằm tăng cơ hội thu hút vốn FDI vào trong nước. Chính phủ cũng cần sớm có những quy định điều chỉnh các quan hệ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp để tránh tác động tiêu cực của các vụ thâu tóm doanh nghiệp đối với thị trường chứng khoán.

Về xuất khẩu, khi các nền kinh tế lớn trên thế giới phục hồi tất yếu sẽ kéo theo sự gia tăng nhu cầu nhập khẩu của các nền kinh tế này, tạo đà cho xuất khẩu của Việt Nam gia tăng trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc can thiệp của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản khiến đồng Yên giảm giá trong thời gian qua cũng sẽ gây sức ép đối với xuất khẩu của Việt Nam (đồng Yên Nhật Bản giảm sẽ khiến năng lực cạnh tranh của hàng xuất khẩu Việt Nam vào thị trường Nhật Bản giảm đi).

Ngoài ra, những căng thẳng chính trị trên thế giới đang đẩy giá dầu thế giới tăng cao cũng đã và sẽ gây ảnh hưởng gián tiếp tới sự gia tăng của giá dầu trong nước (như một hậu quả tất yếu của việc gia tăng giá dầu thế giới, giá xăng dầu trong nước ngày 7/3 đã được điều chỉnh tăng 2100 đồng so với giá cũ). Điều này sẽ tiếp tục gây sức ép đến mặt bằng giá tiêu dùng của cả nước. Bên cạnh đó, sự chênh lệch giá xăng dầu giữa Việt Nam và các nước lân cận có thể làm gia tăng tình trạng buôn lậu xăng dầu qua biên giới.

Việc các nền kinh tế đang nổi lớn như Trung Quốc và Nhật Bản, nới lỏng tiền tệ cũng có khả năng làm tăng áp lực đối với giá hàng hóa thế giới do nhu cầu đối với hàng hóa từ các thị trường này tăng lên. Là một nước nhập nhiều nguyên liệu, việc giá thế giới tăng khiến chi phí đầu vào của các doanh nghiệp Việt Nam tăng lên. Điều này một mặt làm tăng sức ép lên các chương trình, biện pháp kiểm soát giá cả và kiềm chế lạm phát của Chính phủ, mặt khác làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường thế giới, từ đó làm giảm xuất khẩu của Việt Nam, dẫn tới sự gia tăng thâm hụt thương mại hoặc giảm tốc độ tăng trưởng. Để đối phó với những diễn biến này, trước mắt, các doanh nghiệp Việt Nam cần hướng mạnh hơn vào việc tiết kiệm đầu vào, đặc biệt là giảm mức tiêu hao nguyên, vật liệu và năng lượng tính trên một đơn vị sản phẩm, bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ cũng như các chính sách của Nhà nước cũng cần hướng nhiều hơn vào mục tiêu này. Về lâu dài, các doanh nghiệp cần tích cực hơn trong việc cải tiến, đổi mới sản phẩm và công nghệ theo hướng sử dụng ít nguyên, nhiên, vật liệu hơn (cả trong sản xuất lẫn trong tiêu dùng)./.

TRẦN THỊ THU HÀ - Ban Kinh tế thế giới

Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia



[1] Lần đầu tiên kể từ đầu năm 2011, khối lượng việc làm mới được tạo ra ở mức trên 200.000 liên tục trong 3 tháng.

[2] Tỷ lệ thất nghiệp Mỹ trong vòng 3 năm qua.

[3] Theo dự luật, khoảng 160 triệu người lao động Mỹ tiếp tục được giảm 2% thuế thu nhập (4,2% thay vì 6,2%) đến hết năm 2012, với mức trung bình 80USD/tháng đối với những người có thu nhập dưới 50.000USD/năm. Hàng triệu người bị thất nghiệp từ 6 tháng trở lên sẽ tiếp tục được nhận khoản phúc lợi xã hội 300USD/tuần.

[4] Ngày 14/3/2012.

[5] Trong ngày 14/3, hãng xếp hạng tín dụng Fitch đã hạ triển vọng xếp hạng tín dụng của Anh từ “ổn định” xuống “tiêu cực”, chỉ ra hơn 50% khả năng rằng xếp hạng AAA của Anh sẽ bị hạ trong vòng 2 năm tới.

Nguồn tin: Thông tin và dự báo kinh tế - xã hội

Các tin đã đưa ngày:
Thăm dò ý kiến
Bạn có cho rằng xăng là nguyên nhân gây ra cháy xe không?





Hoạt động của Quốc hội - mang đầy hơi thở của cuộc sống