Nước Mỹ hướng tới châu Á, Trung Quốc lại gần Trung Đông

05/12/2012
Có một sự thật hiển nhiên rằng, nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Obama sẽ được đánh dấu bởi việc chuyển trọng tâm chiến lược về châu Á. Nhưng có một sự thật kém hiển nhiên hơn: Trung Quốc đang âm thầm tiến gần đến vùng Trung Đông.

Nếu làm một cuộc tổng kết, người ta sẽ nhận thấy, Tổng thống Mỹ Obama luôn đang trong chuyến công du các nước mới nổi mỗi khi thảm họa xảy ra ở Trung Đông. Còn nhớ vào thời điểm những đòn không kích đầu tiên của NATO dội xuống Libya tháng 3.2011, ông Obama đang trên đường tới Brazil. Còn mới đây, khi đạn pháo của Israel làm hơn 100 người Palestine thiệt mạng, Tổng thống Mỹ say sưa với những thành tựu cải cách dân chủ ở Myanmar.

“Để quên Trung Đông, Obama lánh nạn sang châu Á”. Giới truyền thông Mỹ không ngừng băn khoăn về câu hỏi này. Thế nhưng, cuộc chiến 8 ngày ở Gaza vừa qua đã kéo Obama về với thực tại: Nước Mỹ – với tư cách là “cường quốc” không thể nào trốn tránh trách nhiệm của mình.

Tuy nhiên, một xu hướng đang xảy ra mà ít ai để ý: vào thời điểm Mỹ tìm mọi cách xích lại gần với châu Á, thì Trung Quốc lại âm thầm tiến về Trung Đông. Ngày 4.12 vừa qua, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã đưa ra bản Thông cáo gồm 6 điểm nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị ở Syria cùng với lời khẳng định: “Trung Quốc là một quốc gia có trách nhiệm và là một người bạn của người dân Ảrập trong đó có người dân Syria”. Đây là lần thứ hai, Bắc Kinh chứng tỏ vai trò của mình trong hồ sơ Trung Đông này. Trước đó, vào ngày 1.11, chưa đầy 1 tháng sau cuộc chuyển giao quyền lực 10 năm một lần ở Trung Quốc, lần đầu tiên Bắc Kinh đưa ra bản kế hoạch 4 điểm về cuộc khủng hoảng Syria. Vấn đề không nằm ở nội dung của bản kế hoạch, bởi nhìn chung, nó không có gì khác lạ so với những ý tưởng đang nghiên cứu từ nhiều tháng nay. Quan trọng hơn hết, đó không phải bản kế hoạch chung Nga – Trung như mọi khi, đó là bản kế hoạch của riêng Trung Quốc đề xướng cho người Syria. 

Điều gì khiến Trung Quốc bất ngờ “nhiệt tình” đến vậy với Syria, nơi không quá liên quan tới những lợi ích quốc gia của họ? Khác với Nga, Trung Quốc không có căn cứ quân sự tại Syria, không hợp đồng vũ khí, không có cố vấn quân sự, càng không có Hoa kiều sinh sống tại Damascus hay bất kỳ thành phố nào của Syria. Sự quan tâm của Bắc Kinh đối với số phận của Tổng thống Bashar al-Assad chưa bao giờ quan trọng như sự quan tâm của Moscow. Với Nga, sự sống còn của chế độ hiện tại ở Syria là con bài địa chính trị quan trọng trong cuộc chơi với Mỹ.

Điều gì khiến Trung Quốc, vốn luôn bắt tay với Nga trong các hồ sơ an ninh quốc tế tại HĐBA LHQ, bất ngờ làm một cú “solo”? Không có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi này. Trục alpha và omega trong chính sách Trung Đông của Bắc Kinh gặp nhau ở mục tiêu phát triển: cơn khát dầu của Trung Quốc. Điểm mới ở chỗ, Trung Quốc đang muốn đóng một vai trò rõ ràng hơn ở khu vực.

Quả thật, Trung Quốc có đến 4 đại sứ chuyên trách về khu vực. Bên cạnh đó Trung Quốc còn có tham vọng trở thành thành viên của Bộ Tứ (Mỹ, Nga, EU, LHQ), hiện đang chịu trách nhiệm xử lý hồ sơ Israel - Palestine. Kế hoạch hòa bình cho Syria có vẻ mới chỉ là bước đi đầu tiên.

Trong bối cảnh này, thế giới đang đối mặt với hiện tượng chuyển hướng kép: Mỹ đi về châu Á và Trung Quốc đi tới Trung Đông, nhưng phương tiện để triển khai thực hiện lại không tương đồng với nhau. Về điểm này, nhà chính trị học người Mỹ, Robert Kagan - tác giả cuốn Trật tự thế giới Mỹ, cho rằng, nếu như Hoa Kỳ để mất vai trò siêu cường số một thế giới của mình, thì mọi nền tảng của một “trật tự thế giới” được định hình sau Chiến tranh Lạnh sẽ bị lung lay tận gốc.

Và nếu thế kỷ suy tàn của Mỹ được khẳng định, không có gì chắc chắn rằng sẽ có các cường quốc khác có đủ khả năng, hay mong muốn nhận lấy trách nhiệm đảm bảo dàn xếp các mối quan hệ quốc tế như trật tự mà nó có từ nhiều thập niên nay. Theo ông Robert Kagan, Trung Quốc, theo kiểu cơ hội, đang tìm cách khẳng định vai trò mà họ nghĩ rằng có thể tạo ra được trong thế kỷ XXI. Nhất là khi Mỹ và các đồng minh của mình tỏ ra bất lực trong giải quyết các vấn đề nghiêm trọng.

Quốc Đạt

Nguồn tin: Theo Le Monde

Các tin đã đưa ngày:
Thăm dò ý kiến
Bạn có cho rằng xăng là nguyên nhân gây ra cháy xe không?





Hoạt động của Quốc hội - mang đầy hơi thở của cuộc sống