XÂY DỰNG MỘT CƠ CHẾ TÀI CHÍNH CHỐNG KHỦNG BỐ

22/11/2011

 Phản ứng trước những cuộc tấn công hôm 11 tháng 9, Chính phủ Hoa Kỳ đã phát động một cuộc chiến toàn cầu chống khủng bố trên năm lĩnh vực: quân sự, tình báo, thực thi pháp luật, tài chính, và ngoại giao. Hoa Kỳ đã xây dựng một chiến lược tài chính chống khủng bố dựa trên ba trụ cột là phát hiện, ngăn chặn và triệt phá các mạng lưới cung cấp tài chính cho khủng bố. Trước tiên, chúng ta thực hiện các hoạt động thực thi pháp luật và tình báo để đưa những kẻ cung cấp tài chính cho khủng bố ra trước công lý. Thứ hai, chúng ta sử dụng những biện pháp nêu tên công khai để chỉ đích danh, làm ô danh và phong tỏa tài sản của những nhóm khủng bố và những kẻ ủng hộ chúng. Thứ ba, chúng ta đã thiết kế những chương trình xây dựng năng lực để củng cố các thể chế của các nước đồng minh nhằm chủ động chống lại việc tài trợ cho khủng bố. Trong khi hai nội dung đầu tiên điều tra ngược trở lại những hoạt động tài trợ khủng bố đã được phát hiện, thì nội dung thứ ba về xây dựng năng lực lại tập trung vào việc tăng cường khả năng của các nước trong việc bảo vệ các hệ thống tài chính quốc tế không cho những kẻ tài trợ khủng bố lợi dụng.

         Phối hợp đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật

         Sau các cuộc tấn công ngày 11 tháng 9, Bộ Ngoại giao đã đi tiên phong trong việc thành lập Tổ Công tác về Tài chính chống Khủng bố (TFWG) để phối hợp, xây dựng, và cung cấp đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các đối tác nước ngoài dễ bị ảnh hưởng nhất bởi các hoạt động tài trợ cho khủng bố. Cùng chủ trì với Văn phòng Điều phối Chống khủng bố của Bộ Ngoại giao (S/CT) và Cục phòng chống Ma túy Quốc tế và Thực thi pháp luật (INL), Tổ Công tác bao gồm nhiều cơ quan Chính phủ Hoa Kỳ từ Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, và Bộ An ninh Nội địa; tổ Công tác họp hai tuần một lần để nghe các báo cáo tình báo, sắp xếp các chuyến khảo sát đánh giá, thẩm tra các báo cáo về các nước, và thảo luận việc xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật. Tổ công tác liên ngành này đã củng cố thêm chuyên môn hiện nay của Chính phủ Hoa Kỳ trong những nỗ lực chống nạn rửa tiền và tội phạm có tổ chức và nhằm ngăn chặn tài trợ cho khủng bố.

         Xác định đối tượng trợ giúp

         Với rất nhiều yêu cầu được hỗ trợ của các nước đồng minh, Tổ Công tác đã xây dựng quy trình dưới đây để xác định ưu tiên sử dụng các nguồn nhân lực và tài lực hạn hẹp của chúng ta để xây dựng các cơ chế tài chính toàn diện chống khủng bố và nạn rửa tiền thông qua viện trợ nước ngoài của Hoa Kỳ:

  1. Xác định và ưu tiên các quốc gia cần hỗ trợ nhất để đối phó với hoạt động tài trợ cho khủng bố với đầu vào từ những cơ quan tình báo và thực thi pháp luật.
  2. Nhóm Đánh giá Hệ thống Tài chính (FSAT) bao gồm các chuyên gia pháp lý, tài chính và thực thi pháp luật sẽ đánh giá các cơ chế tài chính chống khủng bố của các nước được ưu tiên. Nhóm FSAT thường đi khảo sát mỗi nước trong vòng một tuần để gặp gỡ với các nhà chức trách chính phủ của nước nhận viện trợ trong Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính; các cơ quan thực thi pháp luật; ngân hàng trung ương, và khu vực tư nhân để tìm hiểu xem họ có biện pháp gì để đối phó với nạn rửa tiền và các hoạt động tài trợ cho khủng bố.
  3. Soạn thảo báo cáo đánh giá chính thức về những nguy cơ tài trợ cho khủng bố và đưa ra khuyến nghị về đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để khắc phục những yếu điểm này. Nhóm Đánh giá thường đệ trình báo cáo trong vòng một tháng. Báo cáo chính thức sẽ được gửi cho chính phủ nước nhận tài trợ tham khảo để đánh giá khả năng tiếp nhận và phối hợp đề nghị hỗ trợ của Hoa Kỳ.
  4. Xây dựng một kế hoạch thực hiện đào tạo dựa trên những khuyến nghị này. Các chương trình trợ giúp từ các chuyên gia của Chính phủ Hoa Kỳ có thể bao gồm hỗ trợ soạn thảo các văn bản pháp luật để bảo đảm rằng cơ chế pháp lý của nước nhận viện trợ đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế, các chương trình đào tạo quản lý tài chính, xây dựng các cơ quan tình báo tài chính, đào tạo điều tra để “lần theo dấu đồng tiền”, và đào tạo về thủ tục tố tụng và tư pháp.
  5. Cung cấp đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các nước ưu tiên để hình thành khuôn khổ pháp lý hình sự hóa hoạt động rửa tiền và tài trợ cho khủng bố và sau đó đào tạo các nhân viên thực thi pháp luật và các công tố viên trong việc áp dụng luật pháp. Hình thức hỗ trợ này có thể được thực hiện tại nước nhận viện trợ, trong khu vực hoặc ở Hoa Kỳ.
  6. Khuyến khích chia sẻ gánh nặng xây dựng năng lực với các đồng minh, các tổ chức tài chính quốc tế (Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới, các ngân hàng phát triển của khu vực), và thông qua các tổ chức quốc tế như Ủy ban Chống khủng bố của Liên Hợp Quốc, Nhóm chuyên trách Hành động Tài chính (FATF) về rửa tiền, và nhóm các quốc gia công nghiệp phát triển G-8.

        Những nguyên tắc cơ bản của một cơ chế hiệu quả

         Sau vụ tấn công 11 tháng 9, Hoa Kỳ và các đồng minh nhanh chóng nhận ra yêu cầu cấp thiết phải phát hiện, ngăn chặn và tiêu diệt các mạng lưới tài trợ cho khủng bố trên khắp thế giới. Để đạt được mục tiêu này, mỗi quốc gia phải xây dựng khả năng pháp lý, quản lý tài chính, tình báo tài chính, thực thi pháp luật và tố tụng cũng như xây dựng các thể chế nhằm chống nạn rửa tiền và tài trợ cho khủng bố một cách có hiệu quả. Nhóm chuyên trách đã tổ chức và xây dựng những chương trình đào tạo dựa trên năm nguyên tắc cơ bản sau đây về một cơ chế tài chính chống khủng bố có hiệu quả.

I. Khuôn khổ pháp lý hình sự hóa hoạt động tài trợ cho khủng bố.

         Để tuân thủ Nghị quyết 1373 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và 8 Khuyến nghị Đặc biệt của FATF về Tài trợ cho Khủng bố, mỗi quốc gia phải coi việc tài trợ cho khủng bố và rửa tiền là một loại tội phạm. Pháp luật cần phải đề ra những biện pháp hữu hiệu để phong tỏa và tịch thu tài sản của những kẻ tài trợ cho khủng bố và những kẻ tiếp tay cho chúng. Mỗi quốc gia cần trao đầy đủ thẩm quyền cho các nhân viên thực thi pháp luật và các cơ quan tư pháp để bắt giữ và truy tố những kẻ tài trợ cho khủng bố. Tất cả các nước cần phê chuẩn những biện pháp liên quan đến chủ nghĩa khủng bố của Liên Hợp Quốc trong thời gian sớm nhất. Những đạo luật chặt chẽ về tài chính chống khủng bố và chống nạn rửa tiền là nền tảng pháp lý cơ bản của mỗi quốc gia để chống nạn rửa tiền và tài trợ cho khủng bố.

Hoa Kỳ có thể cung cấp hỗ trợ kỹ thuật về soạn thảo các bộ luật hình sự hóa khủng bố và tài trợ cho khủng bố cho các nước có yêu cầu thông qua Bộ Tư pháp và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ. Trong những trường hợp nhất định, Hoa Kỳ có thể bố trí cố vấn pháp lý thường trực để hỗ trợ cho các quan chức tư pháp ở nước sở tại.

II. Giám sát Quản lý Tài chính để Bảo vệ sự Toàn vẹn của Hệ thống Ngân hàng.

         Bảo vệ khu vực tài chính trước tác hại của hoạt động tài trợ cho khủng bố và sự lạm dụng hệ thống vì mục đích tội phạm là yếu tố chủ chốt trong chiến lược Đào tạo về Tài chính và Hỗ trợ Kỹ thuật chống khủng bố của Hoa Kỳ. Theo những tiêu chuẩn quốc tế, mỗi quốc gia phải quyết định cơ quan quản lý nào chịu trách nhiệm đảm bảo rằng các ngân hàng và các tổ chức tài chính phi ngân hàng sẽ tuân thủ những biện pháp chống hoạt động tài trợ cho khủng bố. Các chính phủ phải đưa ra những biện pháp tuân thủ chặt chẽ về quản lý và chống rửa tiền, và thiết lập một hệ thống chính thức để các tổ chức tài chính báo cáo những hoạt động đáng ngờ cho cơ quan chức năng. Mỗi quốc gia phải quy định các chế tài, như phạt tiền, để đảm bảo tính hiệu quả của cơ chế đảm bảo tuân thủ. Ngân hàng trung ương, các cơ quan quản lý đầu tư, và các cơ quan giám sát khác cần phải tuyên truyền giáo dục cho khu vực tư nhân về khả năng bọn khủng bố có thể lợi dụng.

Hoa Kỳ có thể hỗ trợ để tăng cường các cơ chế quản lý tài chính của các quốc gia cần hỗ trợ thông qua các cơ quan quản lý của Hoa Kỳ như Cục Dự trữ Liên bang, Công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên Bang, và Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ. Hoạt động đào tạo bao gồm những khóa học cho những người kiểm soát ngân hàng về việc báo cáo những hoạt động đáng ngờ và phát hiện những âm mưu tài trợ cho khủng bố và rửa tiền.

III. Cơ quan Tình báo Tài chính là cầu nối giữa Khu vực nhà nước và khu vực tư nhân.

         Mỗi quốc gia nên thành lập một cơ quan tình báo tài chính (FIU) để thu thập, phân tích và truyền bá những thông tin tình báo tài chính và thông qua những bộ luật cho phép việc thu thập thông tin đó. FIU nên xây dựng một hệ thống có hiệu quả để các tổ chức tài chính và các cơ quan quản lý của chính phủ có thể báo cáo về những hoạt động đáng ngờ liên quan đến tài trợ cho khủng bố hay rửa tiền cho FIU. FIU cũng phải chịu trách nhiệm phân tích các báo cáo về những hoạt động đáng ngờ này và chuyển các vụ việc đó cho những cơ quan thực thi pháp luật để tiến hành điều tra. FIU cũng cần thiết lập kênh chia sẻ thông tin tình báo phù hợp với các đối tác nước ngoài nhằm trợ giúp các cuộc điều tra tội phạm tài chính.

Hoa Kỳ, thông qua Mạng lưới Cưỡng chế Tội phạm Tài chính của Bộ Tài chính, sẽ cung cấp đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các FIU của nước ngoài. Sự hỗ trợ này có thể bao gồm việc cung cấp các trang thiết bị, đánh giá công nghệ thông tin, cung cấp phần mềm phân tích chuyên dụng và đào tạo cán bộ phân tích cho các FIU mới thành lập. Hoa Kỳ là một thành viên tích cực của Nhóm Egmont của các FIU và các nhà tài trợ thường xuyên cho các thành viên cần hỗ trợ.

IV. Điều tra nhằm thực thi luật pháp để lần ra dấu vết của những kẻ tài trợ cho khủng bố.

         Các cơ quan thực thi pháp luật phải được trao đầy đủ thẩm quyền pháp lý để theo dõi tội phạm tài chính, trong đó có cả các vụ tài trợ cho khủng bố. Thẩm quyền đó có thể là quyền được tiến hành những hoạt động bí mật và giám sát điện tử để điều tra những tội phạm tài chính. Các chính phủ cần thành lập những đơn vị đặc nhiệm và những nhóm chuyên trách liên ngành để theo dõi những vụ tài trợ cho khủng bố. Các cơ quan thực thi pháp luật cần phối hợp với ngành tư pháp trong việc điều tra và truy tố những vụ tài trợ cho khủng bố.

Hoa Kỳ cung cấp những chương trình hỗ trợ dưới hình thức đào tạo về điều tra tài chính cho các nhân viên thực thi pháp luật nước ngoài cần hỗ trợ. Các cơ quan của Hoa Kỳ - trong đó có Cục Điều tra Liên bang, các Chương trình Hỗ trợ An ninh Ngoại giao chống khủng bố của Bộ Ngoại giao, Cơ quan Điều tra Tội phạm Doanh thu Nội bộ, và Cục Hải quan và Nhập cư – tiến hành các khóa đào tạo cho những đối tác nước ngoài để phát triển kỹ năng cần thiết về điều tra tội phạm tài chính, trong đó có hoạt động tài trợ cho khủng bố.

V. Quy trình, thủ tục tư pháp/tố tụng để đưa những kẻ tài trợ khủng bố ra trước công lý. Mỗi chính phủ phải quyết định cơ quan tư pháp nào sẽ chịu trách nhiệm truy tố những vụ tài trợ cho khủng bố. Do bản chất kỹ thuật phức tạp của các vụ tài trợ cho khủng bố, nên cần phải tập hợp một đội ngũ công tố viên được đào tạo bài bản, quen xử lý các vụ tội phạm tài chính để tiến hành những cuộc điều tra này. Các quan tòa và thẩm phán cần phải làm quen với những vụ tài trợ cho khủng bố, bởi vì trước đó có lẽ họ chưa từng xử những vụ như vậy.

Thông qua Bộ Tư pháp, Hoa Kỳ có thể cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ quan tư pháp của các nước đồng minh, sử dụng các nghiên cứu tình huống để mô tả việc áp dụng luật lệ mới về tài chính chống khủng bố và truy tố những vụ đó một cách thành công.

Những nỗ lực quốc tế

Vì toàn cầu hóa đã làm cho việc di chuyển con người, sản phẩm và vốn từ nước này sang nước khác trở nên dễ dàng hơn, nên vấn đề tài trợ cho khủng bố phải được giải quyết trên quy mô toàn cầu. Chính phủ Hoa Kỳ đã sớm có những cố gắng thúc đẩy hợp tác quốc tế trên lĩnh vực xây dựng năng lực chống khủng bố như là một thành tố trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Do đó, Tổ công tác về tài trợ khủng bố đã nhận ra những hạn chế về nhân lực và tài lực đối với những nỗ lực tài chính chống khủng bố và đã khuyến khích việc chia sẻ gánh nặng quốc tế để đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật.

Hoa Kỳ đã cung cấp hỗ trợ tài chính chống khủng bố cho một số nước ở châu Phi, châu Á, châu Âu, châu Mỹ Latinh, và Trung Đông trên cơ sở đa phương và song phương. Chúng ta đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Chống Khủng bố của Liên Hợp Quốc và Văn phòng Chính sách Kiểm soát Ma túy của Liên Hợp Quốc để để điều phối yêu cầu và đề nghị hỗ trợ kỹ thuật. Hoa Kỳ cũng đã ủng hộ những sáng kiến quan trọng của FATF về củng cố các cơ chế tài chính chống khủng bố và nạn rửa tiền. Thông qua Nhóm Hành động Chống khủng bố của G8, Hoa Kỳ đang điều phối các hoạt động hỗ trợ cho các quốc gia ở “tiền tuyến” trong các lĩnh vực chống khủng bố khác nhau. Hoa Kỳ cũng hợp tác với các tổ chức khu vực như Tổ chức các nước châu Mỹ, Diễn đàn hợp tác Kinh tế châu Á Thái Bình Dương (APEC), và Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu để nâng cao nhận thức về khả năng lạm dụng hệ thống tài chính của những kẻ tài trợ cho khủng bố. Chúng ta cũng đang hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế, trong đó có Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Á để thực hiện các dự án tài chính chống khủng bố, nhằm góp phần vào công cuộc phát triển kinh tế và sự toàn vẹn của thị trường tài chính. Chẳng hạn như tại Hội nghị Thượng đỉnh ở Bangkok tháng 10 năm 2003, APEC đã đưa ra một sáng kiến xây dựng năng lực chống khủng bố để bảo đảm việc di chuyển an toàn của người, hàng hóa và vốn. Sáng kiến An ninh Tài chính và Mậu dịch trong khu vực cũng được đưa ra dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Phát triển châu Á nhằm xây dựng năng lực trong những lĩnh vực chống nạn rửa tiền và cung cấp tài chính chống khủng bố, bảo đảm an ninh hàng không, cảng biển và giao thông trên biển.

Kết luận

Để cắt đứtnguồn tài chính của những kẻ khủng bố, các quốc gia phải loại bỏ mối đe dọa của việc cung cấp tài chính cho khủng bố trên bình diện quốc gia và quốc tế, không cho các mạng lưới khủng bố có tiền và chốn dung thân an toàn. Thông qua việc xây dựng năng lực, một quốc gia có thể tăng cường năng lực pháp lý, tư pháp, tình báo tài chính, quản lý tài chính, và thực thi pháp luật nhằm ngăn chặn việc cung cấp tài chính cho khủng bố. Với việc phát huy các nguồn lực trợ giúp các nước đối phó với những thách thức do tài trợ cho khủng bố gây ra, cộng đồng quốc tế có thể bảo vệ tốt hơn các hệ thống tài chính trước nguy cơ lạm dụng của những kẻ tài trợ cho khủng bố trên toàn thế giới.

Celina Realuyo là Giám đốc Chương trình Tài chính Chống Khủng bố của Văn phòng Điều phối hoạt động chống khủng bố thuộc Bộ Ngoại giao. Văn phòng của bà chịu trách nhiệm phối hợp các chính sách và nỗ lực chống khủng bố của Hoa Kỳ với các chính phủ nước ngoài nhằm ngăn chặn tài trợ khủng bố.

Celina Realuyo

Tạp chí Điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 9/2004

Các tin đã đưa ngày:
Thăm dò ý kiến
Bạn có cho rằng xăng là nguyên nhân gây ra cháy xe không?



Hoạt động của Quốc hội - mang đầy hơi thở của cuộc sống