Kinh nghiệm tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do quốc hội, hội đồng nhân dân bầu hoặc Phê chuẩn qua thực tiễn thực hiện của thành phố hà nội

25/09/2013

1.     Về công tác chuẩn bị của Hà Nội:

- Diễn ra vào đúng thời điểm Luật Thủ đô chính thức có hiệu lực (ngày 1-7-2013) và ngay trước dịp Hà Nội kỷ niệm 5 năm thực hiện Nghị quyết 15 của Quốc hội về mở rộng địa giới hành chính Thủ đô (1-8-2008/1-8-2013), Kỳ họp thứ bảy, HĐND TP Hà Nội khóa XIV có nhiều nội dung đặc biệt quan trọng, trong đó có việc quyết nghị 11 Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các điều, khoản của Luật Thủ đô. Đặc biệt, tại kỳ họp, lần đầu tiên các đại biểu HĐND TP Hà Nội thay mặt cử tri Thủ đô thực hiện việc đánh giá tín nhiệm đối với các chức danh chủ chốt do HĐND TP bầu ra.

- Tại ngày làm việc thứ tư của kỳ họp này, các đại biểu HĐND TP đã thực hiện việc lấy phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do HĐND TP bầu theo Nghị quyết số 35 của Quốc hội khóa XIII. Đây là lần đầu tiên HĐND TP Hà Nội, cũng như các tỉnh, thành phố khác trong cả nước được thực hiện quyền giám sát theo quy định tại khoản 5 điều 58 Luật tổ chức HĐND và UBND, điều 56 quy chế hoạt động của HĐND quy định cách đây 10 năm. Các vị đại biểu HĐND TP đã thay mặt cử tri Thủ đô thực hiện quyền đánh giá tín nhiệm đối với 18 chức danh chủ chốt của thành phố đã được HĐND TP bầu. Việc tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đã được thực hiện một cách nghiêm túc, trách nhiệm, dân chủ, công khai, khách quan, tuân thủ đúng các quy định của Nghị quyết 35 của Quốc hội và hướng dẫn 561 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về lấy phiếu tín nhiệm.

- Quá trình lấy phiếu tín nhiệm là quá trình phải được chuẩn bị hết sức chu đáo, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào. Để các đại biểu có đầy đủ thông tin, Báo cáo kết quả công tác của những người giữ chức vụ do HĐND TP bầu được lấy phiếu tín nhiệm trong lần này đã được Thường trực HĐND TP tổng hợp, gửi tới các vị đại biểu trước ngày khai mạc kỳ họp 10 ngày và trước ngày lấy phiếu 14 ngày. Trong các báo cáo gửi tới các đại biểu đều thể hiện 2 nội dung theo đúng hướng dẫn của Trung ương, đó là năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao và về phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của cá nhân cán bộ. Ngoài ra, Thường trực HĐND TP đã cố gắng ở mức cao nhất để cung cấp thông tin cho đại biểu HĐND TP, ngoài  báo cáo của người được lấy phiếu tín nhiệm còn các báo cáo của UBND Thành phố về tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng; kết quả giải quyết kiến nghị cử tri; báo cáo kiến nghị cử tri do Thường trực HĐND tổng hợp từ tiếp xúc cử trước kỳ họp và những kết quả triển khai những công việc lớn của thành phố Hà Nội trong thời gian vừa qua để Đại biểu HĐND tham khảo.

- Thường trực HĐND Thành phố cũng đã xây dựng quy trình tổ chức lấy phiếu tín nhiệm và chương trình điều hành chi tiết một cách khoa học, khách quan và minh bạch. Vì là lần đầu, nội dung lấy phiếu tín nhiệm là tiếp tục của quy trình giám sát và cũng là vấn đề nhạy cảm, do vậy chủ trì phiên này là Chủ tịch HĐND; các bài khai mạc và bế mạc của Chủ tịch HĐND tại phiên này cũng phải thể hiện rất khách quan và minh bạch.

- Với trách nhiệm của mình trước nhân dân và cử tri Thủ đô, các vị đại biểu HĐND Thành phố đã dành thời gian nghiên cứu, nắm bắt thông tin, thảo luận tại các tổ với tinh thần trách nhiệm cao, thẳng thắn và xây dựng, đánh giá cẩn trọng trước khi ghi phiếu. Tại 6 tổ thảo luận đã có 45 Đại biểu phát biểu với 51 lượt ý kiến góp ý vào nội dung báo cáo kiểm điểm của Người được lấy phiếu, đối tượng lấy phiếu lần này, kiến nghị Quốc hội sửa đổi về cách thức lấy phiếu tín nhiệm và mở rộng đối tượng lấy phiếu tín nhiệm....

- Trong phiên họp liên tịch với Ủy ban MTTQ, UBND Thành phố trước 60 ngày chuẩn bị cho Kỳ họp, Thường trực HĐND Thành phố đã thông báo nội dung lấy phiếu tín nhiệm để các cơ quan có liên quan biết, chủ động phối hợp chặt chẽ, triển khai các công việc và phân công trách nhiệm theo thẩm quyền. Ban Pháp chế phối hợp với sở Nội vụ tham mưu và chuẩn bị các công việc phục vụ, tham dự đầy đủ các phiên họp lấy phiếu tín nhiệm của Quốc hội để học tập kinh nghiệm.

2. Đánh giá kết quả và những bài học kinh nghiệm:

2.1 Đánh giá kết quả

BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ LẤY PHIẾU TÍN NHIỆM

Theo Nghị quyết số 35/2012/QH13 của Quốc hội

của thành phố Hà Nội

Cấp Hội đồng nhân dân

Tổng số người được lấy phiếu tín nhiệm trên số người có trên 50% đánh giá:  tín nhiệm cao / tín nhiệm / tín nhiệm thấp

Thành phố

18 / 10 / 1 / 0

Quận, Huyện, Thị xã

348 / 291 / 23 / 0

Phường, xã

3328 / 2157 / 501 / 25

Qua phân tích số liệu thì đa phần các chức danh của HĐND như Thường trực và trưởng các Ban HĐND tỷ lệ phiếu tín nhiệm cao đều đạt cao và trên 50%; các chức danh của UBND do HĐND bầu thì tỷ lệ phiếu tín nhiệm cao thấp hơn và nhiều phiếu tín nhiệm thấp (3 trên 6 phó chủ tịch UBND Thành phố  và 4 trên 6 thành viên còn lại của UBND Thành phố có số phiếu tín nhiệm cao dưới 50%)

Tuy nhiên, cấp Thành phố thì một số chức danh trong Thường trực và trưởng các Ban HĐND cũng có phiếu tín nhiệm thấp (10-15%) cho thấy các vị Đại biểu đánh giá rất nghiêm túc và  khách quan trong tổ chức lấy phiếu tín nhiệm vừa qua. Từ đó có thể đánh giá khái quát như sau:

 - Kết quả lấy phiếu tín nhiệm không chỉ là thước đo đối với người được HĐND Thành phố bầu mà còn là thước đo tinh thần xây dựng, sự nghiêm túc, trách nhiệm, vì sự nghiệp chung của các vị đại biểu dân cử khi thực hiện quyền giám sát theo quy định của pháp luật.

- Việc lấy phiếu tín nhiệm giúp cho các đồng chí đang giữ chức vụ do HĐND Thành phố bầu thấy được mức độ tín nhiệm của mình, hiểu thêm sự đánh giá của các đại biểu đối với mình. Kết quả tín nhiệm chính là sự ghi nhận, động viên, khích lệ kịp thời đối với người có tín nhiệm cao; đồng thời là sự nhắc nhở, lưu ý đối với từng đồng chí có tín nhiệm chưa cao để điều chỉnh, khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong chỉ đạo điều hành thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao để rút kinh nghiệm, có phương hướng tiếp tục khắc phục những tồn tại. Kết quả lấy phiếu tín nhiệm sẽ giúp cán bộ nhận rõ mặt mạnh, mặt yếu của mình, từ đó phấn đấu vươn lên, không ngừng nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động tại từng cương vị công tác, góp phần hoàn thành nhiệm vụ chính trị của thành phố.

( Đồng thời, cần có sự chia sẻ với các đồng chí được lấy phiếu lần đầu trong điều kiện thực hiện Nghị quyết 15/QH về mở rộng địa giới hành chính Thủ đô, công việc bề bộn lại đúng thời điểm suy thoái kinh tế cũng có nhiều tác động).

- Kết quả của việc lấy phiếu tín nhiệm là một trong những căn cứ quan trọng để các cơ quan, tổ chức liên quan xem xét trong việc đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ phù hợp với phẩm chất, năng lực và khả năng cống hiến của mỗi người, đặc biệt là trong thời điểm hiện nay, khi các cấp có thẩm quyền đang đẩy mạnh công tác quy hoạch cán bộ.

Mặt khác, thông qua công việc này, các đại biểu HĐND Thành phố một lần nữa nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình trong việc thực hiện quyền giám sát đối với những chức danh do HĐND Thành phố bầu. Và đây cũng là dịp tốt để cử tri giám sát đại biểu của mình thực hiện quyền giám sát theo luật định. Tuy nhiên, đại biểu cũng thay mặt cử tri mong muốn, đòi hỏi các vị được lấy phiếu tín nhiệm, cả HĐND và UBND phải cố gắng cao hơn nữa.

2.2 Những bài học kinh nghiệm:

Qua công tác chuẩn bị và việc tổ chức lấy phiếu tín nhiệm,  bước đầu có 3 kinh nghiệm rút ra:

Thứ nhất là phải quán triệt sâu sắc, đầy đủ mục đích, yêu cầu, quy trình của việc lấy phiếu đến tất cả các vị đại biểu  HĐND Thành phố và các chức danh được lấy phiếu. Bao gồm những quy định của pháp luật trong lĩnh vực giám sát, tinh thần cơ bản Nghị quyết 35 của Quốc hội và hướng dẫn 561 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Cung cấp đầy đủ thông tin tới các vị đại biểu HĐND Thành phố (như trên đã nói).

Thứ hai  bản thân mỗi cá nhân được lấy phiếu cần phải báo cáo một cách đầy đủ, nghiêm túc, kết quả và những thiếu sót trong việc thực hiện chức trách nhiệm vụ được HĐND giao theo quy định của pháp luật và các giải pháp khắc phục, rất tránh viết thành báo cáo thành tích của khối, ngành mình lãnh đạo hay phụ trách (thực tiễn những đồng chí có phiếu tín nhiệm cao không phải do báo cáo dài và kể lể thành tích)

Thứ ba  sự phối hợp chặt chẽ giữa HĐND-UBND-UBMTTQ Thành phố;  sự vào cuộc trách nhiệm, thận trọng, công tâm, khách quan của các vị đại biểu trong việc thể hiện hiệu lực giám sát đối với các chức danh chủ chốt do HĐND Thành phố bầu.

Thứ tư  công tác thông tin, tuyên truyền rất quan trọng. Ngoài việc thông báo để nhân dân, cử tri biết còn là giúp giám sát hoạt động của HĐND, giám sát trách nhiệm của các vị Đại biểu nhân dân thực hiện quyền năng mà người dân trao.

 Trong quá trình chuẩn bị và tổ chức thực hiện, chúng tôi nhận thấy việc lấy phiếu tín nhiệm cần có hướng dẫn cụ thể hơn của Trung ương về nội dung, đề cương báo cáo. Vừa qua, Trung ương chỉ hướng dẫn hai nội dung chính về kết quả thực hiện nhiệm vụ quyền hạn được giao và về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống mà không có đề cương cụ thể, vì vậy không có sự thống nhất mà mỗi người làm báo cáo theo cách hiểu của mình. Ví dụ, một số báo cáo có đề xuất phương hướng khắc phục những hạn chế, khuyết điểm nhưng có báo cáo không nêu.

3. Kiến nghị để hoàn thiện quy trình, cách thức, hệ thống pháp luật:

Thời điểm này, tất cả các địa phương đều đã tổ chức lấy phiếu tín nhiệm Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đang yêu cầu đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm và tổng hợp kiến nghị để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về việc lấy phiếu tín nhiệm. Mặt khác, đây là lần đầu tiên HĐND các tỉnh, thành phố trong cả nước tiến hành lấy phiếu tín nhiệm nên không thể tránh khỏi những sơ suất, hạn chế nhưng tôi tin rằng đây sẽ là những kinh nghiệm tốt để hoàn thiện cũng như kiến nghị với Quốc hội hoàn thiện chế định lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do HĐND bầu, thể hiện đúng vị trí, vai trò của cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đáp ứng lòng mong mỏi của đông đảo nhân dân và cử tri.

3.1 Quy trình:

- Trong hướng dẫn cần cụ thể đề cương báo cáo cho thống nhất, nên chăng bổ sung thêm thông tin cho Đại biểu trước khi lấy phiếu tín nhiệm (như trên Tôi đã nói Hà Nội đã làm, ngoài ra qua thảo luận có ý kiến đề nghị có nhận xét đánh giá của Cấp ủy, thủ trưởng cấp trên trực tiếp cho người được lấy phiếu tín nhiệm)

- Thời điểm lấy phiếu tín nhiệm nên để ở kỳ cuối năm cùng với việc đánh giá, kiểm điểm cuối năm của đảng viên, cán bộ công chức, tạo điều kiện có sự đánh giá chính thức của cấp ủy và cấp trên trực tiếp của người được lấy phiếu để có thêm thông tin cho Đại biểu trước khi tổ chức lấy phiếu tín nhiệm.

 - Cũng cần có quy định về thời điểm lấy phiếu trong chương trình kỳ họp: trước hay sau phiên chất vấn. Theo Tôi việc lấy phiếu tín nhiệm nên thực hiện sau chất vấn vì lấy phiếu tín nhiệm nên là khâu cuối của hoạt động giám sát, qua đó giúp nâng cao trách nhiệm của người chất vấn và người trả lời chất vấn góp phần quan trọng để nâng cao chất lượng của phiên chất vấn và trả lời chất vấn của kỳ họp.

- Việc công khai  kết quả lấy phiếu nên có sự thống nhất trong toàn quốc. Vừa qua HĐND Thành phố Hà Nội thực hiện theo đúng cách làm của Quốc hội, công khai ngay toàn bộ kết quả trên hệ thống thông tin đại chúng của địa phương.

3.2 Cách thức:

- Vẫn giữ nguyên theo như Nghi quyết 35, lấy phiếu tín nhiệm để 3 mức tín nhiệm cao, tín nhiệm và tín nhiệm thấp như hiện nay. Còn bỏ phiếu tín nhiệm thì để 2 mức là tín nhiệm và không tín nhiệm vì lấy phiếu tín nhiệm là một bước để thăm dò mức độ tín nhiệm, là một trong những căn cứ cho việc phân loại, đánh giá, bố trí cán bộ của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Nếu chức danh nào đó 2 năm liên tục tín nhiệm thấp sẽ được chuyển sang hình thức bỏ phiếu tín nhiệm (thể hiện sự tín nhiệm hoặc không tín nhiệm, làm cơ sở cho việc miễn nhiệm, bãi nhiệm cán bộ).

- Cũng có ý kiến từ kỳ họp sau, chỉ bỏ phiếu tín nhiệm và chỉ ở 2 mức là tín nhiệm và không tín nhiệm. Qua tổng kết, TW và Quốc hội sẽ cân nhắc quyết định. Cá nhân Tôi nghĩ phải sau khi sửa đổi Hiến pháp và Luật Tổ chức Quốc hội, Chính phủ và Chính quyền địa phương theo hướng thực quyền và rõ trách nhiệm thì đổi mới được cách thức lấy phiếu tín nhiệm này.

3.3. Về Đối tượng lấy phiếu:

 Qua thảo luận tại Tổ Đại biểu cũng có hai loại ý kiến: Có ý kiến cho rằng nên mở rộng thành phần đến các đồng chí là Giám đốc các sở, thủ trưởng ngành thuộc UBND Thành phố và trưởng phòng chuyên môn cấp huyện; Nhưng cũng có loại ý kiến đề nghị thu hẹp, không lấy phiếu tín nhiệm chức danh Trưởng ban HĐND TP.

Ý kiến đề nghị thu hẹp cho rằng trách nhiệm của cá nhân Trưởng ban HĐND không được quy định rõ trong các văn bản pháp luật (thậm chí cả Thường trực HĐND), ngược lại, ý kiến mở rộng thành phần vì trách nhiệm của các sở, ngành tham mưu của Thành phố hay các phòng chuyên môn cấp huyện rất rõ và có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện các quyết sách do HĐND ban hành (nhiều đồng chí lãnh đạo UBND cũng kiến nghị theo hướng này, và trong các phiên chất vấn của HĐND Thành phố, nhiều lãnh đạo sở cùng UBND tham gia trả lời)

Các ý kiến cũng đều có lý luận và thực tiễn để lý giải, nhưng Tôi nhất trí nên mở rộng thành phần phù hợp với thiết chế chính trị hiện nay của nhà nước chúng ta, nhưng cần điều chỉnh một số quy định pháp luật sẽ nói sau.

3.4 Hệ thống pháp luật:

 Ngoài sửa đổi Hiến pháp và Luật Tổ chức Quốc hội, Chính phủ và Chính quyền địa phương như nói trên, nhưng đấy là lâu dài. Trước mắt để phục vụ cho việc tiếp tục lấy phiếu tín nhiệm cho năm tiếp theo, qua tổng kết rút kinh nghiệm lần đầu, Quốc hội có thể sửa Nghị quyết 35 theo hướng thêm mốt số nội dung:

- Đối tượng lấy phiếu tín nhiệm của HĐND các cấp : mở rộng thành phần lấy phiếu tín nhiệm đến giám đốc các sở, ban ngành Tỉnh, Thành phố trực thuộc TW và trưởng các phòng chuyên môn cấp Huyện, kết quả đó làm cơ sở để cấp ủy, chủ tịch UBND tái bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm chức vụ, có như vậy sẽ đề cao trách nhiệm cá nhân và nâng cao chất lượng tham mưu của các cơ quan chuyên môn.

- Bổ sung lấy phiếu tín nhiệm cho các chức vụ của UBND nơi không tổ chức HĐND để đảm bảo dân chủ và công bằng theo hướng các chức vụ của UBND cấp Huyện do HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc TW tổ chức lấy phiếu tín nhiệm (cũng có ý kiến sợ Đại biểu không nắm hết được, nhưng Đại biểu còn bầu được Hội thẩm TAND cấp Huyện thì vấn đề là cung cấp thông tin thế nào); các chức vụ của UBND cấp Xã do đại diện các hộ dân và các tổ chức xã hội, đoàn thể lấy phiếu tín nhiệm (vì trước đây thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở cĩng đã lấy phiếu tín nhiệm của cán bộ cấp xã).

 Kết quả lấy phiếu tín nhiệm đó làm cơ sở để cấp ủy, chủ tịch UBND cấp trên tái bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm chức vụ.

- Điều chỉnh lại quy định tính tỷ lệ phần trăm phiếu bầu các loại trên tổng số Đại biểu có mặt tham gia tại phiên lấy phiếu tín nhiệm như vậy đánh giá tín nhiệm sẽ đúng hơn ( khác với bầu cử các chức danh do HĐND bầu)

Nguyễn Hoài Nam

Nguồn tin: Viện Nghiên cứu lập pháp

Các tin đã đưa ngày:
Thăm dò ý kiến
Bạn có cho rằng xăng là nguyên nhân gây ra cháy xe không?





Hoạt động của Quốc hội - mang đầy hơi thở của cuộc sống